‘Het schrijven heeft me weer mens gemaakt’
Dit zijn de woorden van Maartje.* Zij neemt deel aan mijn eerste schrijfgroep voor vrouwen die als kind seksueel misbruik meemaakten. Ze vertelde me na afloop van de eerste vier schrijfbijeenkomsten hoezeer het schrijven in de groep haar leven had veranderd.
Vóór ze aan de schrijfgroep begon, liep het op verschillende terreinen in haar leven niet lekker. ‘Ik zat vast in mijn eigen hoofd, in een freeze’, zegt ze. Ze zocht weinig contact met vrienden, worstelde met haar verleden, en vond het moeilijk om na een intensief hulpverleningstraject opnieuw hulp te vragen. En dan was er nog iets anders: Maartje had eigenlijk al jarenlang een operatie nodig die de kwaliteit van haar leven enorm zou verbeteren. Maar ze kwam er maar niet toe om de operatie aan te vragen. ‘Ik stelde het iedere keer uit. Omdat ik dacht: mijn situatie is niet erg genoeg. Ik vond dat ik geen recht had op een operatie, wilde mezelf die niet toe-eigenen omdat er zoveel mensen zijn die de hulp veel harder nodig hebben dan ik.’
Inmiddels is er veel gebeurd in het leven van Maartje. Ze meldde zich opnieuw aan bij de hulpverlening, zocht weer contact met haar vrienden én onderging die belangrijke operatie – vanuit de overtuiging dat ze die tóch waard was.
‘Door samen met lotgenoten te schrijven, kreeg ik de inzichten die ik nodig had’, vertelt Maartje. ‘Tijdens het schrijven werd me heel duidelijk dat ik nog lang geen vrede heb met mijn leven, en dat ik nog veel onrust voel rondom het thema misbruik. Ik wil gewoon dat mijn leven beter is, en ik besloot de situatie waarin ik zat niet langer te accepteren. Daarom regelde ik die operatie, vroeg ik opnieuw hulpverlening aan, en ging ik weer naar buiten voor een kop koffie met mijn vrienden. Dat ik deze dingen heb gedaan is een grote stap in mijn herstel.’
Of dit dan de ‘beruchte’ zelfzorg is, vroeg ik haar. (Berucht omdat de vrouwen uit mijn schrijfgroep hiermee worden ‘doodgegooid’ in therapie. En ja, ze weten héus wel dat ze goed voor zichzelf moeten zorgen, ‘maar weet je wel hoe verrekte lastig dat is?’)
‘Zelfzorg is misschien wel een te groot woord’, zegt Maartje, ‘net als lief zijn voor mezelf. Maar ik besef nu wel dat ik ook om hulp mag vragen. Ik mag zeggen: ik heb iets nodig, want ik kan het even niet zelf. Dat gevoel was ik echt verloren in mezelf. Door het schrijven in de groep kwam dat weer terug. Het schrijven heeft me weer mens gemaakt.’
Het verhaal van Maartje is een geweldig voorbeeld van de kracht van schrijven. Ik deed onderzoek naar de werking ervan. Het zit zo: Door te schrijven creëer je een bepaalde afstand; je kunt objectiever kijken naar je eigen leven, gedachten en gevoelens – alsof het over iemand anders gaat, en niet over jou. Hierdoor ben je in staat milder naar jezelf kijken en beter te voelen wat je nodig hebt. Al schrijvend kun je erachter komen wat er van binnen in je leeft, zoals bij Maartje het geval was. Je krijgt daarmee inzicht in je patronen en emoties en kunt van daaruit keuzes maken die je vooruit helpen.
Misschien kunnen we dat – heel voorzichtig – tóch zelfzorg noemen.